Volkshuisvesting Curaçao

Intro

This is a presentation given on invitation of the housing foundation of Curacao during a workshop on enhancement of quality within the organization.

E kas e kas ta bon traha? Volkshuisvesting Curaçao

Presentatie ter gelegenheid van workshop kwaliteitsverbetering, georganiseerd door Fundashon Kas Popular voor het voltallig technische personeel in juni 2007.


Introductie
FKP (Fundashon Kas Popular) kan zorgen voor veranderingen/innovaties in de bouwwereld. Misschien vind ik wel dat FKP moet zorgen voor veranderingen en innovaties in de bouwwereld. De FKP heeft een sociale taak, en dat het is het verzorgen van betaalbare woningen voor mensen met een laag inkomen. Maar heeft de FKP ook niet een taak om er voor te zorgen dat deze woningen een goed binnen klimaat hebben, bijdragen tot het ontwikkelen van eigen architectuur op het eiland en onderdeel vormen van leefbare buurten en wijken?

FKP kan zorgen dat er een nieuwe standaard komt. Als de woningen van FKP in goed ontworpen stedebouwkundige plannen worden gerealiseerd, waarbij voorzieningen als een buurtwinkel, scholen, kinderopvang, openbaar vervoer, e.d. binnen handbereik zijn; de architectuur innoverend en uitnodigend is; de huizen daadwerkelijk beschermen tegen de weersinvloeden, lees zon; en dit alles voor een aantrekkelijke prijs dan kan de rest niet achter blijven.

In het evaluatie van het huisvestingsprogramma van FKP uit 1990 wordt met geen woord over architectuur gesproken. Er is wel een aanbeveling die iets in die richting aangeeft: vermindering van de voorbereidingskosten (kosten van bouwvergunning e.d.) blz 86. Ook op de architect heeft FKP duidelijk bezuinigd, gezien veel van haar woningbouw projecten, die zonder architect worden gerealiseerd.

Of FKP zich hier voor moet schamen? Als ze aan verandering werken in ieder geval niet. Ook in Nederland was de primaire zorg van de woningbouwcoöperaties, om snel, zo veel mogelijk, zo goedkoop mogelijke woningen te bouwen. Maar dat is niet meer genoeg. De woningbouwcoöperaties, zijn sinds begin jaren negentig geen gesubsidieerde instellingen meer maar moeten zelf hun broek omhoog houden. De standaard woning die ze in jaren zestig en zeventig bouwden krijgen ze nu niet meer verkocht. Het moet iets meer hebben. Nu heeft Nederland ook geen woningnood meer, in de zin van dat mensen geen huis hebben. Maar of iedereen de kwaliteit woning heeft die men wenst of de het type woning dat men wenst is een andere vraag.

Ik bespeur bij FKP een soortgelijke ontwikkeling. Ook hier was de eerste prioriteit, veel, snel en voor weinig. Maar ook hier merk ik dat de afgelopen tijd verandering in komt. Onder andere de interesse in het initiatief om meer leefbare wijken te maken. En dit symposium niet te vergeten. Ook op Curaçao zal de vraag voor de woningbouwcoöperatie veranderen. FKP zal op die veranderende vraag moeten reageren anders verliest het terrein op de markt. Eigen Woningplan (EWP) is een Particulier initiatief dat in samenwerking met de Domeinbeheer woningen realiseert voor een doelgroep waar FKP haar geld ook verdiend. De EWP woningen zien er anders uit, er is iets meer aandacht aan besteed (niet dat dit het al is), en ze verkopen als warme broodjes.

Een aantal wijken die FKP in zijn beginjaren heeft gerealiseerd kampen nu met problemen, die het leven in die wijk niet aangenamer maken. Als FKP dezelfde soort wijken blijft maken met dezelfde huizen, dan zullen hieruit de probleem wijken van de toekomst ontstaan.

Hoe kan FKP tot kwaliteitsverbetering komen?
Door verbeteringen op het gebied van:
- de stedebouw
- architectuur
- bouwfysica
- bouwproces

Stedebouw
Dit is reeds opgestart met het initiatief om met alle diensten (DOW DROV en Domein) samen te aan het ontwikkelen leefbare wijken. Een leefbare wijk is een wijk die ontworpen is en waar aandacht is besteed aan alle facetten die van een verzameling huizen en gebouwen een bario maken. Daarbij moet je aandacht besteden aan:
- de planologie, hoeveel huizen hebben we nodig, wat voor type huizen hebben we nodig en waar gaan we deze huizen bouwen.
- Wat heeft een wijk of buurt nodig om als zodanig te functioneren?
- Geen klakkeloze indeling in zoveel mogelijk kavels, maar een doordacht stedebouwkundig plan. (beeld Sun Valley)
- Hoe lang kunnen we doorgaan met iedereen een vrije kavel geven. In de evaluatie van 1990 wordt al aangegeven dat er naar kleinere kavels van 200 m2 gegaan moet worden. Maar we bouwen nog steeds op kavels van 300m2 of meer.

FKP heeft deelgenomen aan het ontwerpteam van Zapate, maar ik heb begrepen dat ze nu het plannetje op Brakkeput gaan uitvoeren op basis van het oude plan waar niet vanuit bovenstaande principes is ontworpen. Besteed tijd aan stedebouw, aan het ontwerpen van een bario, die ontstaan niet van zelf, zeker niet als je in een keer een paar honderd huizen ergens neer plant. (beeld Fortuna ariba)

Architectuur
Wat is dat?
Kunst en leer van het ontwerpen en uitvoeren van bouwwerken.
Bouwkunde: de wetenschap die de vereisten leert kennen om bouwwerken samen te stellen.
Als je een bouwwerk heel goed hebt samengesteld, heb je dan ook architectuur gemaakt?
Moet een woningbouwcoöperatie zich bezig houden met architectuur? Moet een instantie die per jaar 300 huizen bouwt (gedeeltelijk met gemeenschapsgeld) zich bezighouden met architectuur?
De architectuur van een land is een belangrijk onderdeel van de cultuur (let wel cultuur niet folklore). Wat zeggen de huizen die FKP bouwt over ons?
FKP bouwt nog steeds huizen naar een ontwerp van 1944. Voldoet deze woning nog steeds (beeld auto 1944)

Vaak wordt er bezuinigd op de kosten van de architect. Bovendien is men vaak van mening dat een architect niet alleen geld kost, maar ook het project alleen duurder maakt. Een architect die zijn werk goed doet zou geld moeten verdienen voor de opdrachtgever.

Bouwfysica
Vele eeuwen geleden is de mens gaan bouwen om zich te beschermen tegen de weersinvloeden. Veel van onze gebouwen voldoen niet aan deze primaire eis. We moeten de daken isoleren, om te voorkomen dat we straalovens krijgen. Het ventileren van de kap is niet voldoende. Daarnaast moeten we zorgen dat de ruimte goed geventileerd kan worden. Dus een gat in de muur maken en die vervolgens voor de helft met vast glas dichtzetten is in dit klimaat niet logisch. Ik heb het over de zo populaire schuiframen, waarschijnlijk heeft hun populariteit veel met de prijs te maken.

Bouwproces
Hoe zorg je er nou voor dat een goed ontwerp een goed gebouw wordt?
Het alle belangrijkste is dat er vanaf de eerste schets tot de laatste schroef, aandacht is voor kwaliteit. Kwaliteit ontstaat alleen als je het voortdurend bewaakt. Dit betekend dat er goed ge communiceert moet worden tussen alle partijen die betrokken zijn bij de realisatie van het gebouw. Daarnaast moet er iemand zijn die het gebouw vanaf begin tot einde begeleid, die alles weet van het gebouw.

In de uitvoering betekent dit dat je ook vanaf de ruwbouw aandacht moet hebben voor kwaliteit. Als je de ruwbouw netjes uitvoert dan scheelt dat in de afwerking.
- Hoe vaak hebben jullie een funderingsstrook goedgekeurd waarbij geen bekisting is toegepast en gewoon de sleuf is volgestort?
- Hebben jullie niet regelmatig stukjes betonblok als afstandhouders laten toepassen
- Hebben jullie wel eens een landmeter de muren laten uitzetten
- Hoe vaak was het pleisterwerk meer dan 2 cm dik terwijl het 1,5 cm had moeten zijn, maar de fouten van de metselaar moesten weggewerkt worden.
- Hebben jullie ook wel eens tegels diagonaal gelegd om de niet haaksheid van een ruimte te camoufleren.
- Etc.

Dit geld niet alleen voor FKP, zo wordt er vaak gebouwd op het eiland.

Tot slot.
Als FKP zijn taken naar een hoger niveau wil tillen dan zal zij buiten de invloeden van de politiek moeten komen. Politiek , zeker op ons eiland, is korte termijn planning, het gaat om de volgende verkiezing.

Planologie, stedebouw en architectuur zijn bijna per definitie van de lange termijn. Maar door het bewust maken van de stemmer zal hij de politiek “dwingen” om naar de lange termijn te kijken. En daarom heb ik de moeite genomen om u te informeren over de mogelijkheden die FKP heeft.

Lyongo Juliana
Juni 2007